أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
165
قانون ( فارسى )
اگر دل بهم آمدن از اثر خلط سرد معده است ، داروى زير بسيار خوب است . نسخه : زنجفيل بيابانى ، درونه و گند بيدستر هريك يك جزء . درهم ريزند و چند روزى هر روز به وزن تقريبا دو درهم بخورند . اگر اين علاجها و قرصهاى نامبرده مفيد فايده نبودند ، روغن كرچك را با آب بزرها بخورند . اگر بيمارى قى كردن و دل بهم آمدن از اثر لتانبانى معده و از خوراك آكندن آن است ، علاج لتانبانى را كه سابقا گفتهايم به كار انداز كه نياز به چيز ديگرى نيست . اگر بيمارى قى كردن سببش خلط چرك و خونآلود در معده است ، بايد بيمار اول خود را قى دهد و معده را از خلط پاكسازى كند . آنگاه داروى لطيف خوشبوى كه با بزرهايى از قبيل : بزر خاراگوش ، بزر كرفس ، زيره ، سيساليوس كه نوعى انگدان است و بزر هويج بيابانى مخلوط باشند بخورد . همچنانكه قبلا گفتيم قبل از غذا چيزهاى لغزانندهء نرمىبخش و بعد از غذا چيزهاى قابض خوشبو از قبيل : به و امثال آن بخورد تا خوراك فرو داده از دهانهء معده پايين برود و به ته معده برسد ، و مادهء سبب بيمارى در ته قرار گيرد نه اينكه نزديك به مجراى بالايى باشد . شايد در بعضى حالات نياز باشد كه زيره و سماق بخورند ؛ بعد از غذا كمى پيادهروى كنند و آهسته راه بروند . داروى مشك براى چنين بيمارانى بسيار مفيد است و قرص كوكب بهترين علاج است . قرص را در شرابى بريزند كه به وزن يك حبّه مشك در آن شراب حل شده است و مخلوط را بخورند . اگر قى از اثر مادهء سودائى گريبانگير است ، تا امكان داشته باشد نبايد قى را بند آورد . اگر كسى كه قى مىكند و قى كردن از اثر پر شدن معده از مادهء سودائى است ، شاهرگ دستش را بزن و حجامت بر هر دو رگ گردن بگذار ! تا اگر بالائيها از خون و مادهء سودائى پر شدهاند بخشكند ؛ و شايد اگر كمى حالت امتلائى در معده بماند ، مانعى نداشته باشد . اما اگر پرشدگى معده از مادهء سودائى بيش از حد متوقع بود و بيمار آن را تحمل نكرد ، به وسيلهء حقنهاى كه تا اندازهاى تند باشد ، مادهء سودائى را از معده پايين بكش ! مادهء حقنهاى مخلوطى باشد از : كاجيره ، بسپايك ، سهكوهه ، سس صغير ، آويشم ، بابونه همراه روغن كنجد و عسل . داروى گذاشتنى زير را بر طحال بگذار ! نسخه : شاهافسر ، مورد ، لادن ، دوال ( شيبة العجوز ) كه با شراب گسمزه بسر شد . همچنين شربت نعناع را با آب انار و آميخته با ديك ابزار بخورد . اگر در معده از مادهء سودائى بقايايى مانده بود ، يكى از رگهاى پا را بزن و بادكش بر هر دو ساق بيمار